Biuletyn Informacji Publicznej strona główna Facebook
 

OBIEKTY ZABYTKOWE MIASTA ŁAZISKA GÓRNE

Najstarszym zabytkiem na terenie Łazisk jest krzyż dziękczynny postawiony 6 października 1738 r. przez mistrza szklarskiego Szymona Mandeckiego, dzierżawcę książęcej huty szkła, jako realizacja ślubów za ocalenie huty przed huraganem szalejącym nad miastem 24 czerwca tegoż roku. Znajduje się on przy północnej stronie ulicy Brada. Uszkodzony prawdopodobnie przez "poszukiwaczy skarbów", w 1834r. został odnowiony przez W. Mandeckiego i W. Halupskiego, o czym świadczą stosowne napisy na cokole.

OBIEKTY WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

BUDYNEK RATUSZA W ŁAZISKACH GÓRNYCH PRZY PLACU RATUSZOWYM 1, WZNIESIONY W 1927 ROKU W STYLU FUNKCJONALISTYCZNYM

Gmach wzniesiony w 1927 roku. Jeden z reprezentacyjnych zbudowanych w pierwszej połowie XX wieku w Łaziskach Górnych. Budynek, położony w centrum miejscowości zajmuje wyeksponowane miejsce w urbanistyce miasta. Wybudowano go w nowoczesnym stylu funkcjonalistycznym, rzadko występującym w niedużych miejscowościach Górnego Śląska i podkreślającym oficjalny, urzędowy charakter obiektu. Budynek zachował do dziś pierwotną funkcję, jako siedziba władz miasta jest najważniejszym reprezentacyjnym gmachem użyteczności publicznej w Łaziskach Górnych.

BUDYNEK SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 W ŁAZISKACH GÓRNYCH PRZY ULICY DWORCOWEJ 4, WZNIESIONY W 1915 ROKU W STYLU MODERNISTYCZNYM

Gmach wzniesiony w 1915 roku. Była to trzecia szkoła działająca w tym czasie w Łaziskach Górnych (wcześniejsze powstały w 1853 i 1880 roku). Po rozbiórce dwóch starszych budynków szkolnych (w 1937 roku rozebrano pierwszy, a w 1969 roku drugi z nich) stała się najstarszym tego typu obiektem w mieście.

Budynek szkoły przy ulicy Dworcowej 4 wzniesiono w stylu modernistycznym, jego nowoczesna, lecz funkcjonalna architektura doskonale dostosowana była do szkolnego charakteru obiektu. Budynek zachował do dziś pierwotną funkcję jako placówka oświatowa i ważny gmach użyteczności publicznej w Łaziskach Górnych.

BUDYNEK BIBLIOTEKI MIEJSKIEJ W ŁAZISKACH GÓRNYCH PRZY ULICY ŚWIERCZEWSKIEGO 1, WZNIESIONY W 1913 ROKU

Gmach wzniesiony w 1913 roku, pierwotnie przeznaczony na hotel. Budynek ten nie posiada wyraźnych cech stylowych, jednak jego architektura współgra z położonym w sąsiedztwie budynkiem przy ulicy Dworcowej 4. Budynek pozostał ważnym gmachem użyteczności publicznej w Łaziskach Górnych. Od 1990 roku do chwili obecnej mieści się w nim Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna.

BUDYNEK SZKOŁY (OBECNIE GIMNAZJUM NR 3) W ŁAZISKACH GÓRNYCH DZIELNICA ŁAZISKA ŚREDNIE PRZY ULICY POWSTAŃCÓW 6, WZNIESIONY W LATACH 1928-1930 W STYLU FUNKCJONALISTYCZNYM WEDŁUG PROJEKTU INŻYNIERA KRZYŻANOWSKIEGO Z KRAKOWA

Gmach wzniesiony w latach 1928-1930. Budynek zbudowano w stylu funkcjonalistycznym. Jego nowoczesna, lecz funkcjonalna architektura doskonale dostosowana była do szkolnego charakteru obiektu. Budynek zachował do dziś pierwotną funkcję jako placówka oświatowa i ważny gmach użyteczności publicznej w Łaziskach Górnych. Wolnostojący budynek usytuowany jest w centrum Łazisk Średnich, około 100 metrów na wschód od kopalni węgla kamiennego Bolesław Śmiały. Do budynku głównego przylega trójkondygnacyjny budynek pełniący funkcję domu nauczycielskiego, od południa parterowy budynek pełniący rolę łącznika z usytuowaną na zachód salą gimnastyczną.

BUDYNEK KOŚCIOŁA PARAFIALNEGO POD WEZWANIEM MATKI BOSKIEJ KRÓLOWEJ RÓŻAŃCA ŚWIĘTEGO W ŁAZISKACH GÓRNYCH PRZY ULICY KOŚCIELNEJ 4, WZNIESIONY W KILKU ETAPACH W PIERWSZEJ POŁOWIE XX WIEKU W STYLU EKLEKTYCZNYM O ELEMENTACH NEOROMAŃSKICH I NEOGOTYCKICH, ORAZ OTOCZENIE TEGO KOŚCIOŁA

Obecny wygląd kościoła parafialnego pod wezwaniem Matki Boskiej Królowej Różańca Świętego w Łaziskach Górnych jest wynikiem wielokrotnych przebudów i rozbudów świątyni. W eklektycznej sylwecie kościoła dominują elementy neoromańskie. Zalążkiem dzisiejszej świątyni była kaplica wybudowana według projektu budowniczego Gregerackiego z Żor w latach 1892-1893. W 1906 roku uchwałą zarządu kościelnego postanowiono kaplicę poszerzyć. W 1907 roku według projektu architekta Giemzy rozbudowano jednonawową kaplicę, dobudowując nawę poprzeczną. Dalsza rozbudowa świątyni, polegająca na budowie wieży o wysokości 40 metrów i dobudowie dwóch naw bocznych, wykonana została w latach 1936-1937 według projektu i pod nadzorem inżyniera Jana Affy z Katowic. Lata wojny nie były łaskawe dla łaziskiego kościoła – 3 września 1939 roku w wyniku uderzenia niemieckiego pocisku artyleryjskiego kościół spłonął wraz z wyposażeniem. Pozostały tylko kilkumetrowe mury i kaplica świętego Antoniego. Świątynię odbudowano w latach 1939-1942 oraz w 1945 roku (w styczniu tego roku uszkodzona została wieża kościelna).

Architektura kościoła w Łaziskach Górnych o cechach eklektycznych łączy w sobie elementy stylu neoromańskiego i neogotyckiego. Proste, pozbawione detalu architektonicznego elewacje rozczłonkowują tylko różnej wielkości otwory okienne, zamknięte ostrołucznie oraz szkarpy przyścienne. Równie ascetyczne jest wnętrze kościoła, nakryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym, z charakterystycznymi wspornikami żeber sklepiennych i dwoma wielobocznymi przysadzistymi filarami w transepcie. Prostą architekturę kościoła podkreśla współczesny wystrój.

BUDYNEK PLEBANII KOŚCIOŁA PARAFIALNEGO POD WEZWANIEM MATKI BOSKIEJ KRÓLOWEJ RÓŻAŃCA ŚWIĘTEGO W ŁAZISKACH GÓRNYCH PRZY ULICY KOŚCIELNEJ 4, WZNIESIONY W LATACH 1902-1903 W STYLU DOMU ROBOTNICZEGO Z GÓRNEGO ŚLĄSKA, WEDŁUG PROJEKTU BUDOWNICZEGO GREGERACKIEGO Z ŻOR ORAZ NAJBLIŻSZE OTOCZENIE TEGO BUDYNKU

Budynek plebanii kościoła parafialnego pod wezwaniem Matki Boskiej Królowej Różańca Świętego w Łaziskach Górnych wzniesiony został w latach 1902-1903 według projektu budowniczego Gregerackiego z Żor. Pierwotne plany zakładały powstanie budynku parterowego, jednakże ostatecznie wybudowano obiekt piętrowy. Budynek posiada cechy stylowe robotniczego domu mieszkalnego osad przemysłowych Górnego Śląska z przełomu XIX i XX wieku. Zachował się w nim pierwotny układ przestrzenny, z oryginalną stolarką okienną i drzwiową.

BUDYNEK KOŚCIOŁA PARAFIALNEGO POD WEZWANIEM MĘCZEŃSTWA ŚW. JANA CHRZCICIELA W ŁAZISKACH GÓRNYCH – DZIELNICA ŁAZISKA ŚREDNIE PRZY ULICY KARDYNAŁA WYSZYŃSKIEGO 12, WZNIESIONY W LATACH 1937-1940 W STYLU MODERNISTYCZNYM WEDŁUG PROJEKTU ARCHITEKTA GAMBCA, A TAKŻE NAJBLIŻSZE OTOCZENIE KOŚCIOŁA

Kościół parafialny pod wezwaniem Męczeństwa Świętego Jana Chrzciciela w Łaziskach Średnich należy do grupy kościołów górnośląskich wybudowanych w stylu modernizmu. Charakterystyczną cechą świątyni są proste, kubiczne formy, niemal pozbawione detalu architektonicznego. Podobne cechy można zauważyć w grupie kościołów z lat trzydziestych XX wieku, np. św. Antoniego w Syryni, św. Józefa w Świętochłowicach Zgodzie, św. Cyryla i Metodego w Knurowie, czy Najświętszego Serca Pana Jezusa w Katowicach Murckach.

W 1936 roku mieszkańcy Łazisk Średnich zlecili architektowi Gambcowi z Katowic opracowanie projektu kościoła. W latach 1937-1938 kościół wybudowano pod kierownictwem Łoski z Łazisk. W 1939 roku prowadzono dalsze prace we wnętrzu kościoła, obejmujące roboty tynkarskie i wyposażenie wnętrza w ambonę, witraże i posadzkę. Kościół poświęcono 25 grudnia 1940 roku. Do nowo wybudowanej świątyni przeniesiono wyposażenie tymczasowego kościoła w formie drewnianego baraku (organy, ławki, ołtarze, dzwony, chrześnicę, Stacje Drogi Krzyżowej). W 1946 roku do korpusu kościoła dobudowano wieżę. W latach 1953 – 1954 malarz Golda ozdobił kościół malowidłami, przedstawiającymi Chrystusa namaszczającego rzesze (strop nawy), śmierć świętego Józefa, ucieczkę do Egiptu (ponad kaplicą północną), połów ryb oraz Chrystusa w Emaus (nad kaplicą południową).

Kościół parafialny pw. Męczeństwa Świętego Jana Chrzciciela w Łaziskach Średnich jest obiektem architektury sakralnej o dobrych proporcjach i harmonijnej bryle. Kubicznej świątyni łaziskiej odpowiada proste wnętrze, wzbogacone witrażami i polichromiami.

WARTO ZOBACZYĆ

WIEŻA WODNA

Wieża wodna wybudowana w 1926 roku, stanowi zabytek techniki o dużej wartości kulturowej. Jest dominującym pod względem wysokości obiektem na terenie Łazisk Dolnych. Zaopatrywana była w wodę ze studni głębinowych w Rusinowie w dolinie Promny. Budowa wieży została wymuszona koniecznością dostarczenia ludności wody, w związku z jej zanikaniem w studniach, powodowanym eksploatacją górniczą. Wieża była jednym ze znaków zmiany dawnej wsi w osadę przemysłową, a później – w miarę wzrostu liczby mieszkańców i rozbudowy starych zakładów przemysłowych – w miasto.

Obecnie wieża jest nieczynna.

PRZYDROŻNA KAPLICZKA ŚWIĘTEGO JANA NA WIERZYSKU

Przydrożna, kamienna kapliczka św. Jana na Wierzysku ufundowana została w 1819 roku przez Mateusza Michalskiego, nauczyciela pracującego w Łaziskach. Ten prawie dwustuletni obiekt stoi na skrzyżowaniu starych szlaków handlowych. Tędy bowiem przebiegał trakt z Krakowa do Gliwic i dalej do Wrocławia.

Lokalne podania wiążą powstanie kapliczki ze znanym i wielokrotnie potwierdzonym w regionie zwyczajem „ślubowania” krzyży i świątków w przypadku ocalenia życia. Jedno z tych podań wskazuje, że fundatorem kapliczki był żołnierz I wojny światowej, co jest nieprawdopodobne, bo niezgodne z datą wskazaną na cokole.

Kapliczkę stanowi figura św. Jana, najmłodszego apostoła, autora jednej z Ewangelii, Listów i Apokalipsy, co symbolizuje zwój pism trzymanych w lewej ręce wyrzeźbionej figury. Zgodnie z tradycją przedstawiony on jest z kielichem, z którego wysuwać się powinien wąż (wg legendy św. Jan miał unieszkodliwić truciznę w kielichu podanym mu do wypicia). U stóp figury widzimy orła, także tradycyjny symbol św. Jana Ewangelisty

Kapliczka była kilkakrotnie odnawiana. Pierwszy raz w 1919 roku, w setną rocznicę jej wybudowania przez mieszkańców Łazisk i Wyr, działających w Towarzystwie Oświaty na Śląsku im. Św. Jacka, a drugi raz po zniszczeniu je w czasie II wojny światowej.

BUDYNEK – DAWNA WILLA DYREKTORA KOPALNI PRZY ULICY PSTROWSKIEGO 17

Budynek zbudowano w 1908 roku jako willę dla dyrektora pobliskiej kopalni. W 1945 roku willę przeznaczono na potrzeby kulturalno-oświatowe pracowników kopalni, ich rodzin i społeczności Łazisk, otwarto w niej Dom Kultury KWK „Bolesław Śmiały”. Obecnie w budynku mieszczą się biura Kompanii Węglowej S.A. - KWK "Bolesław Śmiały".

BUNKIER W LESIE NA WIERZYSKU

Bunkier w lesie na Wierzysku jest jednym z kilku znajdujących się w najbliższej okolicy, tworzących pododcinek „Wyry”, wchodzący w skład „reduty mikołowskiej”.

INNE OBIEKTY ZABYTKOWE


Dom parafialny przy ulicy Wyszyńskiego 12 – I połowa XX wieku
Budynek przy ulicy Wyszyńskiego 8 – początek XX wieku
Dawna szkoła, obecnie siedziba Straży Pożarnej przy ulicy Szkolnej 6 – koniec XIX wieku
Domy mieszkalne przy ulicy Orzeskiej 7 i 8 – koniec XIX wieku
Kamienica przy ulicy Powstańców 1 – koniec XIX wieku
Dom przy ulicy Powstańców 11 – koniec XIX wieku
Zabudowania gospodarcze przy ulicy Wyzwolenia 5 i 6 – początek XX wieku
Osiedle robotnicze przy ulicy Sikorskiego 1,3,5 – I połowa XX wieku
Osiedle robotnicze przy ulicy Świerczewskiego – I połowa XX wieku

MIEJSCA PAMIĘCI NARODOWEJ

Pomnik Powstańców na cmentarzu parafialnym w Łaziskach Górnych

Pomnik z płytą pamiątkową poświęconą pracownikom Elektrowni Łaziska zamordowanym w pierwszych dniach września 1939 roku na cmentarzu parafialnym w Łaziskach Górnych

Tablica pamiątkowa „Żołnierzowi Wojska Polskiego o Nieznanym Nazwisku”

Pomnik Ofiar Walki o Wyzwolenie Narodowe i Społeczne na skrzyżowaniu ulic: Świerczewskiego, Pstrowskiego i Mikołowskiej

     
       
    Na tej stronie wykorzystuje się pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach statystycznych. Korzystanie z naszej strony bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację warunków.
     
    Oficjalny serwis Urzędu Miejskiego w Łaziskach Górnych, regulamin użytkowania i polityka prywatności serwisu.
    e-mail: wog@laziska.um.gov.pl